Tìm hiểu về bệnh viêm xoang – phần 2: Cấu trúc và chức năng sinh lý của xoang

Cấu trúc của xoang:

Các xoang mặt đều là các hốc xương rỗng có đặc điểm thành trong đều lát lớp niêm mạc liên tiếp với niêm mạc hốc mũi. Lớp niêm mạc này cũng như niêm mạc mũi được gọi là niêm mạc đường hô hấp hay đường thở trên.

Lớp niêm mạc đường hô hấp trên có cấu trúc phức tạp với 2 đặc điểm:

– Có các tế bào lông chuyển ở bề mặt trong xoang. Các lông chuyển ở bề mặt trên của tế bào lát này là các lông rất nhỏ, luôn chuyển động như những lớp sóng theo một hướng nhất định và một nhịp đều đặn.

– Dưới và xen kẽ với các tế bào lông này là nhiều tuyến tiết gồm tuyến tiết dịch và tuyến tiết nhầy. Dịch hay nhầy được tiết ra nhiều hay ít tùy theo mức độ sạch, hay ô nhiễm của không khí thở hít vào và tình trạng bình thường hay bệnh lý của xoang.

Nhờ có các tế bào lông chuyển và các tuyết tiết mà mũi xoang thực hiện được chức năng của đường thở trên, sự rối loạn, ngưng trệ của 2 cấu trúc này sẽ đưa tới tình trạng bệnh lý của viêm xoang.

Chức năng sinh lý của xoang

Ở thời gian trước khi chưa biết chức năng sinh lý của xoang, người ta cho xoang mặt là các hốc phụ của mũi, do đó không thấy được bệnh lý của viêm xoang.

Trong thời gian trở lại đây, do tiến bộ của kỹ thuật với các kính hiển vi điện tử, máy thăm dò, quay phim vi mạch cho phép khảo sát được đầy đủ hơn niêm mạc lát các xoang mặt mà y học thấy được đầy đủ chức năng sinh lý của xoang để từ đó đề ra được các biện pháp điều trị, xử lý hiệu quả hơn bệnh viêm xoang.

benh viem xoang 1

Trước hết vì cấu trúc niêm mạc xoang cũng tương tự niêm mạc mũi nên xoang cùng với mũi có chức năng sinh lý chung của đường hô hấp trên. Các chức năng chính được nên lên là:

  1. Làm ấm, ẩm không khí thở hít vào: không khí ngoài trời bất kể là thế nào nhưng khi được hít thở vào qua mũi xoang – phải được làm ấm leenn đến khoảng 30-33 độ và độ ẩm đạt 90% vì không khí khi thở vào đến phổi phải đạt nhiệt độ 37 độ và độ ẩm 100%. Nếu không khí lạnh, khô trực tiếp đến phổi sẽ gây viêm phổi về đường thở dưới, khí. phế quản chỉ có khả năng điều chỉnh rất ít (giải thích việc những người bị viêm mũi, viêm xoang hay bị viêm khí – phế quản hay viêm phổi). Ngoài vai trò chính của mũi, các xoang cũng có nhiệm vụ đáng kể trong làm ấm nhờ không khí hít vào và làm ẩm nhờ các tuyết dịch trong các xoang trước khi hít xuống vào đường thở dưới.
  2. Làm sạch khí hít vào: Xoang có vai trò khá quan trọng trong làm sạch không khí hít vào nhờ:
  • – Các lông mao và lớp dịch nhầy giữ các bụi bẩn, vi sinh lại.
  • – Tùy theo nồng độ và loại hóa chất độc mà các tuyến tiết dịch để làm loãng đi hay các chất nhầy để bao bọc, giữ lại.
  • – Các lông mao chuyển động theo hướng đưa các vi sinh, bụi, chất độc hại đã được làm loãng hay bao bọc lại ra khỏi hệ thống đường thở. Đặc biệt hướng chuyển động nhằm đưa các chất cần thải trừ đến lỗ thông mũi xoang.
  1. Vai trò miễn dịch

Niêm mạc xoang còn có vai trò quan trọng trong miễn dịch với việc bao vây, đưa các bạch cầu tới tiêu diệt vi khuẩn, viruts vào tạo lập hệ thống miễn dịch khi có các vật lạ thở hít vào để huy động khả năng phòng chống khi sinh vật đó xâm nhập vào các lần sau.

Từ khi sinh ra đến 6 hay 12 tháng khả năng miễn dịch nhờ vào máu và sữa của mẹ. Từ 1 tuổi trẻ phải lập dần hệ thống miễn dịch để đến khoảng 10 tuổi có đủ khả năng miễn dịch như người lớn. Sự tạo lập hệ thống miễn dịch này (với khoảng 300 vi khuẩn và vi rút thường gặp) chủ yếu nhờ vào niêm mạc mũi xoang. Những đợt viêm mũi xoang cấp (với ngạt, chảy nước mũi) thường chỉ là phản ứng tạo lập miễn dịch, cần được theo dõi, hỗ trợ không nên sử dụng kháng sinh mạnh ngay để làm ngừng quá trình tạo lập miễn dịch của trẻ.

benh viem xoang 5

Ngoài ra xoang mặt còn có chức năng giữ cho tiếng nói, hát vang ấm, trong sáng.

Với các chức năng trên nên khi các xoang mặt bị viêm sẽ ảnh hưởng trước hết đến khả năng hô hấp, không khí thở hít vào không được làm ấm, làm ẩm và làm sạch làm cho dễ bị viêm họng, viêm thanh – khí- phế quản, viêm phổi và các chức năng khác. Ngoài ra còn làm suy giảm hệ thống miễn dịch, đặc biệt với trẻ nhỏ, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển cơ thể và sức khỏe của người bị.

Để đảm bảo chức năng, hoạt động bình thường của xoang cần lưu ý:

  • – Tạo môi trường, không khí hít thở trong lành.
  • – Nếu bắt buộc phải lao động, sinh hoạt ở nơi nhiều bụi, ô nhiễm, khi phải tiếp xúc chất kích thích, hóa chất cần đeo khẩu trang, sau đó nhỏ mũi để trở lại thông thoáng.
  • – Cơ bản đảm bảo lỗ thông xoang – mũi luôn được thông thoáng vì khi lỗ thông bị tắc do viêm nề hay do ô nhiễm, khi có các dị hình như lệch, mào vách ngăn mũi đưa đến hiện tượng.
  • – Niêm mạc xoang thiếu không khí sẽ phù nề và tăng hoạt động các tuyết tiết, dịch, nhầy không được dẫn lưu, ứ đọng lại trong xoang làm cho áp lực trong xoang giảm.
  • – Áp lực xoang giảm là làm tăng phù nề và tiết dịch. Đây chính là vòng luẩn quẩn đưa tới bệnh viêm xoang.
  • – Áp lực trong xoang giảm làm tăng thẩm thấu nhiễm khuẩn từ ngoài vào xoang. Cá vi khuẩn lành cộng sinh trong xoang chuyển thành vi khuẩn bệnh và đặc biệt phát triển vi khuẩn yếm khí (sống không cần không khí) mà các kháng sinh thường ít tác dụng.

Chờ đón: “Tìm hiểu bệnh viêm xoang – phần 3: Các thể viêm xoang”

Xem thêm:

Phác đồ điều trị chữa viêm xoang hiệu quả

Chữa viêm xoang tại nhà bằng cây hoa ngũ sắc

Đăng kí thông tin để nhận được sư tư vấn miễn phí dang ky thong tin

Tìm hiểu về bệnh viêm xoang – phần 2: Cấu trúc xoang
Đánh giá bài viết
ShareShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Tumblr